Voorkomen is beter dan genezen

Een agressor kan erg snel overschakelen van redelijk rustig naar extreem gewelddadig (lees bijvoorbeeld mijn artikel over voetbalgeweld).

Emotionele agressors hebben slechts enkele seconden nodig. Mensen die geweld gebruiken als middel hebben vaak meer tijd nodig, maar bereiden zich buiten zicht mentaal voor waardoor het voor het slachtoffer niet meer uit maakt wie van de twee hem aanvalt.

Een voorbeeld van een snelle overgang:

Maar waardoor stopt een gevecht? In het filmpje hiervoor zijn het omstanders (de teamgenoten van de agressor) die het gevecht stoppen. Voor een deel uit medelijden voor de scheidsrechter maar ook omdat ze niet willen dat hun vriend zich in ergere problemen werkt.

Als we geweld scheiden in twee groepen, functioneel geweld en emotioneel geweld, krijg je onder andere de volgende redenen waardoor het geweld kan ophouden:

Functioneel geweld is geweld een middel om iets te bereiken. De dader spreekt met zichzelf (of medeplegers) een zekere grens af tot hoever hij wil gaan. Ook wordt een doel bepaald.

Het doel is bereikt: Wanneer een dief een tasje wil stelen en het slachtoffer stevig vasthoudt kan de dief een duw of een klap geven. Het slachtoffer laat los en de dief heeft zijn doel bereikt. De dief stopt met geweld en gaat ervandoor met het tasje.

Gestelde grenzen zijn overschreden: Iedereen kent de uitspraak “Je geld of je leven?!”. Maar wanneer zal een overvaller daadwerkelijk je leven nemen als je geen geld geeft? Natuurlijk zijn er genoeg wanhopige overvallers, maar rationele geweldplegers weten dat ze voor een moord natuurlijk een zwaardere straf zullen krijgen en dat de politie beter haar best doet om ze op te sporen. De overvaller heeft voor zichzelf besloten tot hoe ver hij wil gaan. Escaleert de situatie verder dan gewenst doordat het slachtoffer zich verdedigd dan breekt de agressor zijn missie af en slaat op de vlucht.

Emotioneel geweld is, zoals de naam doet vermoedden, geweld dat voortkomt uit emoties. Dit is een escalerend proces dat soms lang duurt en soms in fracties van seconden gebeurt.

Omstanders beëindigen het gevecht: Omstanders zien wat er gebeurt en kunnen op de agressor inpraten of de agressor en het slachtoffer uit elkaar halen door met meerdere mensen in te grijpen. (een voorbeeld hiervan is het filmpje bovenaan in dit artikel).

Vermoeidheid: Vechten is behoorlijk intensief. Gevoed door woede en adrenaline kan een agressor lang doorgaan, maar vroeg of laat slaat de vermoeidheid toe. Dit hoeft niet altijd fysieke vermoeidheid te zijn. Het kan ook emotionele uitputting zijn. Voorbeelden hiervan zijn verhalen als dit:

Het hof van beroep in Antwerpen heeft David A. (44) veroordeeld tot achttien jaar cel voor de moordpoging op zijn ex-partner in Tongeren. De man had zijn ex 44 keer gestoken met een keukenmes. Het hof bevestigt met de uitspraak een straf die David A. in eerste aanleg kreeg.1)

Realisatie: Soms realiseren agressors tijdens hun daden wat ze aan het doen zijn. Dat kan een geweten zijn dat plots begint te knagen, of het besef dat er een behoorlijke straf op ze wacht als ze verder doorgaan. Wie zal het zeggen? Hoe dan ook schakelen ze plots weer om naar mensen in een, misschien nog boze maar, niet agressieve toestand.

In het volgende filmpje zie je een interview met één van de verdachten van de bekende mishandeling in Eindhoven. In dat filmpje is goed te zien dat de verdachte zich pas echt realiseert wat hij gedaan heeft nadat het al veel te laat is. Op de beelden van de bewakingscamera is een mooie combinatie te zien van hoe agressors stoppen met hun geweld. De eerste die twee klappen geeft leek zijn doel bereikt te hebben (die vervelende jongen van vanavond een lesje leren). En de laatste die stopt met trappen lijkt wel door een van zijn vrienden overgehaald om niet door te gaan nadat die vriend zelf zich plots leek te realiseren dat ze nu wel érg ver gingen.

Als fysiek geweld vroegtijdig wordt beëindigd valt de schade aan lijf en leden vaak nog wel mee. Een duw krijgen en op de grond vallen, een klap in het gezicht krijgen, het is niet leuk en je kunt er nog wel even mee zitten (vooral emotioneel) maar meestal herstellen de slachtoffers hier wel weer helemaal van. Het probleem is dat een aanval vaak langer duurt dan je lief is. Je kunt goed zien in het filmpje van de mishandeling in Eindhoven dat het slachtoffer heel snel niet meer in de positie is om nog maar iets aan zijn eigen veiligheid te doen. Elke schop die tegen zijn hoofd gegeven wordt had dodelijk kunnen zijn.

Er zijn, volgens het CBS, in 2012 meer dan 100.000 gewelds- en seksuele misdrijven geregistreerd.2) Daar komen nog zo’n 20.000 registraties bij van diefstal met geweld en openlijke geweldpleging tegen een persoon. We praten over behoorlijk grote getallen en dat ieder jaar opnieuw. Elk jaar met andere slachtoffers. De kans bestaat dat ook jij een keer slachtoffer wordt. En als je pech hebt wordt je bij een andere statistiek opgeteld: Levensmisdrijf (2012) 3.770 gevallen.

Op de televisie zien we soms geweld zoals in Eindhoven of Oosterhoud3). Gelukkig heeft de politie niet vaak zulke grootschalige hulp nodig bij de zoektocht naar daders. Maar geweld gebeurt vaker dan dat. En die statistieken geven alleen de aantallen weer die tot proces-verbaal of aangifte hebben geleid. Leer situaties inschatten en zorg dat je gewelddadige situaties vermeid. Want één onverwachte duw en misschien lig je wel onder iemand die woest is.

Zorg dat je niet in deze situatie terecht komt.

Zorg dat je deze situatie vermijdt.

1) http://www.standaard.be/cnt/dmf20130627_00638752

2) CBS http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=80344NED&D1=0&D2=a&D3=0&D4=a&HDR=T,G3,G2&STB=G1&CHARTTYPE=1&VW=T

3) http://youtu.be/kDz8Oe0Xn2o